Début de l'ouvrage Texte précédent Texte suivant Fin de l'ouvrage Drapeau Page d'aide Retour. Flag Help frame Return. Bandera Página de ayuda Vuelta.
Flagge Hilfeseite Rückkehr. Flag Hjælp side Tilbage. Bandiera Guida Torna.
1 2 3 4 5

@

Page

Réfer. : AL1401A
Auteur : Michaele Majero.
Titre : Atalanta Fvgiens.
S/titre : hoc est, Emblemata Nova de Secretis Naturae Chymica.

Editeur : Hieronymi Galleri. Oppenheimii.
Date éd. : 1618 .


@

E P I G R A M M A A U T H O R I S.
H Esperii precium juvenis tulit impiger horti
Dante Deâ pomum Cypride tergeminum: Idg' sequens fugientis humo glomeravit adora
Virginis, hinc tardas contrahit illa moras: Mox micatis, micat haec mox ante fugacior Euris,
Alteratum spargens aurea dona solo, Ille morabatur vestigia lenta puellae
Rursus at haec rursus dat sua terga fugae; Tertia donec amans iterârit pondera, cessit
Victori merces hinc A T A L A N T A suo. Hippomenes virtus est sulphuris, illa fugacis
Mercurii, in cursu femina victa mare est. Qui postquam cupido se complectuntur amore
In sano Cybeles corrigit ira Deam; Pelle leonina vindex et vestiit ambos,
Inde rubent posthac corpore, suntg' feri. Hujus ut exprimeret simulacra simillima cursus
Voce titi ternâ dat mea Musa fugas: Una manet simplex pomúmque refert remorans vox,
Altera sed fugiens, tertia ritè sequens. Auribus ista tuis, oculísque Emblemata prostent,
Atratio arcanas expetatinde notas: Sensibus haec objecta tuli, intellectus ut illis
Illicibus caperet, quae preciosa latent. Orbis quicquid opum, velhabet Medicina salutis,
Omne Leo geminus suppeditare potest. Amplissimo
@

3
pict

Amplissimo, Celeberrimo & Excellentissimo
M Ü L H A U S E N S I S
I N T H U R I N G I A I M P E R I A L I S
REIPUBLICAE SENATORIO ORDINI,
Viris Virtute, Doctrinâ, & verâ animi Nobilitate praestantissimis; Nec non ejusdem Syndico vigilantissimo, C H R I S T O P H O R O R E I N A R T utriusque Juris Doctori Consultifs. P. C. Caes. suavifs. &c.
Dominis suis semper honorificè colendis omnibus & singulis hoc benevolentiae suae gratitudinisg' qualecunque tecmerion, dicat; dedicat & obfert officiosissimè.
MICHAEL MAIERUS Med. D. Imper. Consist. Com. E. E. P. C.

pict IRI amplissimi consultissimíq;, De T R I-
P O D E illo Pelopi sponso, cum Hippodamiam Oënomai Regis Elidis filiam in uxorem duceret, à Vulcano dono dato, narrant, quod, cùm singularis artificii esset, à Pelope Apollini Pythio Delphis iterùm oblatus fit ex,
quo deinde per virginem afflatu illius Dei oracula sint edita:
A 2 dita
@

4 E P I S T O L A
ita cùm mihi hic T R I P E S à Vulcano elaboratus
ad manum venerit, Pelopis exemplo motus, illum dignissimo
loco & ordini consecrare & obferre decrevi, &
quidem ante omnes alios, Vestris Amplituddd. & Excelcenttt.
non quidem eo consilio, ut inde Oracula depromantur
(quamvis nec ea, at chymica, hîc desyderari possint)
sed ut animi mei promptitudinem voluntatemq';
benevolam aliquo modo erga eas publicè testarer, quae
ante paucos annos in transitu mihi, tum Caesareae Majestati
R U D O L P H O II. divae memoriae à consiliis medicis existenti, quo animo erga Dominum essetis, ministro
declarare volueritis, nempe optimo & vestro statu dignissimo:
A quo tempore semper non solùm verbis,
quoad potui, vestras virtutes apud exteros ornavi, sed in
hoc quoque incubui, ut re ipsa mentem meam apertiùs
iisdem patefacerem, & uberiùs effunderem. Quod cùm
non aliter, quàm literario quopiam Xeniolo fieri posse
praesenserim, ac non nihil operae in hac Atalanta fugiente
consumpserim, omne id, qualecunque sit, Vestris
Amplituddd. & Excellenttt. dicare volui, in hoc imitatus
nostri & antiqui temporis scriptores, qui nunquam sine
Scipione, duce aut comite in vulgus prodire, sive per ora
virûm ambulare voluerunt: Si enim cecidissent, quis
subvenissetillis? Quaeso, ut hujus opusculi Patronos mihi
vos appellare liceat, non quod huic, verè dubio, studio
manum aut mentem, quantum sciam, adhibueritis,
(nec
@

D E D I C A T O R I A. 5
(nec enim à gravissimis negotiis tantùm superfuit otii)
sed quia fatis mihi videremini, ad quamvis doctrinae
partem tuendam, mihiq'; non alia materia sive dignior
sive honestior (excluso abusu) pro tempore occurrerit.
Quicquid sit, vos meos conatus, non pro chartae vilitate,
sed animi mei candore (quod scio) aestimabitis, méque
inter vestrarum Amplituddd. observantissimos imposterum
habebitis & numerabitis. Valete, Dabam
Francofurti ad Moenum, Anno 1617. Mense Augusto.

A 3 Praefa-
@

6
pict

Praefatio ad Lectorem.
pict OMINEM, lector candide, universi compendium
sui compositione referre, in confesso est omnium, & ternis vite generibus vivendis destinatum esse, nempe vegetabili in utero materno, ubi saltem plantae instar crescit & augmentatur; sensibili, nimirum in hoc mundo, ubi maxima ex parte sensibus ducitur,
ceu reliqua animalia, à quibus differt, quod intellectu incipiat
uti, licet imperfectè; ac denique intelligibili, in altero mundo apud
Deum, eiq'ue assistentes intelligentias seu Angelos bonos; In praesenti
vitâ, quò quis magis ad divinam naturam accedit, eò magis
rebus intellectu indagandis, subtilibus, miris & raris, gaudet &
delectatur: Et econtrà, quo quis ad pecumun~ genus magis declinat,
eò minus his capitur, & sensui corporaliori astrictus est: Utrorumque
videmus Exempla, quosdam illis, ut pote doctiores, artibus
& scientiis politos esse deditos, quàm plurimos hisce, nempe moluptatibus
corporis, libidini, gulae, pompae externae, & his similibus.
Ad excolendum autem intellectum Deus infinita arcana abdidit
in natura, quae scientiis & artibus innumeris, ut ignis ex silice extunduntur,
& in usum transferuntur: Inter haec sunt Chymica
secre-
@

A D L E C T O R E M. 7

secreta non postrema, sed post divinorum indagationem, omnium
prima & preciosissima, non circumforaneis deceptoribus & fucis
pseudo-chymicis (qui in his sunt asini ad lyram, quippe ab omni bona
doctrina & intentione alienissimi) sed ingeniis altioribus, liberaliter
educatis, & ad majora natis investiganda, cùm sint valdè
subtilia, augusta, sacra, rara & abstrusa, ideoq'ue intellectu
comprehendenda priùs, quàm sensu, potiùs per contemplationem
profundam ex lectione authorum, eorumq'ue inter se & cum naturae
operibus comparationem, quàm operationem sensitivam, seu
manualem experimentationem, quae coeca est sine Theorica praevia:
Post scientias hujusmodi intellectuales proximè numerantur,
que de visibili ac audibili objecto tractant, ut sunt Optica seu perspectiva,
& pictura, quae dicitur à quibusdam Poëtis muta, ut
haec vice versâ, pictura loquens, nec non Musica sive vocalis
seu organica: In hac antiqui Philosophi adeò se exercuerunt, ut indoctus
haberetur, & ad myrtu~ canere cogeretur, qui lyra~ recusasset
in conviviis, ut de Themistocle traditur: In Musica Socrates
institutus & ipse Plato, qui non harmonicè compositu~ eum statuit,
qui harmonia Musicali non gaudeat, In eâdem Pythagoras percelebris
fuit, qui manè & vesperi musicae symphonia ad componendos
suorum discipulorum animos usus dicitur: Est enim Musicae
haec peculiaris vis, ut affectus exitet vel mulceat, pro diverso
Musicali modo: Sic Phrygius Modus apud Graecos dicebatur
bellicosus propterea, quod in bello & in praelio ineundo accineretur,
& singularem vim haberet ad animos militum concitandos;
cujus vice ad eundem usum nunc adhibetur Ionicus, qui olim
ama-
@

8 P R AE F A T I O
amatorius aestimatus fuit (qualis nunc habetur Phrygius) unde
modos inter se mutatos conjicimus: Phrygio Timotheum
Milesium usum tradunt ad Alexandrum Magnum in rebus bellicis
alacriorem & animosiorem reddendum, cujus Cicero meminit
2. de legib. Terpandrum verò Lesbium Ionico; qui accersitus
à Lacedaemoniis, seditionibus inter se tumultuantibus suavitate
cantus eorum animos adeò delinivit, ut redirent in amicitiam
& à seditione desisterent: Unde Lesbii cantores primas
semper meruerunt Spartanorum judicio: De Musica sic Fabius,
Musica, inquit, est honestum & jucundum oblectamentum liberalibus
ingeniis maximè dignum: Haec tria itaque sensuum magis
spiritualium, nempe visus & auditus, nec non intellectus ipsius
objecta, ut in uno quasi conspectu & complexu haberemus, & magis
intelligendu~ animis simul & semel insinuaremus, En conjunximus
Opticam cum Musica & sesum cum intellectu, hoc est, rara
visu & auditu cum chymicis emblematibus, quae huic scientiae
sunt propria. Caeterae enim artes, si emblemata edant de moribus,
aut rebus aliis, quàm de naturae arcanis, alienum hoc videtur ab
eorum scopo & fine, cùm intelligi omnibus velint & debeant;
Chemia no~ ite~, quae ut casta virgo per transennam, & veluti Diana,
non absq; veste variati coloris visenda est, propter causas alibi
expressas: Quatuor, inquam, haec, ficta, poëtica & allegorica, picta,
Emblematica, Veneri sive cupro, non sine Venere seu gratia, incisa,
Chymica secretissima, intellectu indaganda & denique Musicalia
rariora, simul & semel uno libro suscipias inq'ue tuum usum dicata
adhibeas, qui si potiùs intellectualis fuerit, quàm sensualis, eò utilior
lior
@

A D L E C T O R E M. 9

& jucundior olim futuriis est: quo si verò primum sensui mancipatus,
nullum est dubium quin à sensu ad intellectum transitus
fiet, tanquam per ostium: Nihil enim in intellectu esse dicitur, quod
non per sensum aliquem introiverit, cùm hominis recens nati intellectus
instar tabulae rasae habeatur, in qua nibil ad huc scriptum,
sed quod libet sensumediante, tanquam stylo, scribi possit: Et vulgo
dicitur; Ignoti nulla cupido, quia oportet, ut intellectui, veluti dictatori
& arbitro, sensus indagatores & nuncii, omne scibile primitus
apportent & innotescere faciant, tanqua~ Excubitores ad (sua organa)
civitatis alicujus portas invigila~tes. De ratione inscriptionis
horum emblematu~, ne & haec tibi monstrosa videatur & absona,
pauca adjiciam: Atalanta Poëtis celebrata est propter fugam,
quâ omnes procos in certamine antevertit, ideóque ipsis victis provirgine,
praemio victoriae proposito, mors obtigit, donec ab Hippomene,
juvene audaciore & provido, superata & obtenta sit trium
malorum aureorum per vices inter currendum objectu, quae dum
illa tolleret, praeventa est ab eo, metam jam attingente: Haec Atalanta
ut fugit, sic una vox Musicalis semper fugit ante aliam &
altera insequitur, ut Hippomenes: In tertia tamen stabiliuntur
& firmantur, quae simplex est & unius valoris, tanquam
malo aureo: Haec eadem virgo mere Chymica est, nempe Mercurius
Philosophicus à sulfure aureo in fuga fixatus & retentus,
quem si quis sistere no verit, sponsam, quam ambit, habebit, sin minus,
perditionem suarum rerum & interitum: Ex Hippomene
& Atalanta coëuntibus in templo Matris Deûm, hoc est, vase,
fiunt leones, sive rubeum acquirunt colorem. Obtinuit quoque
B haec
@

10 P R AE F A C I O
haec virgo victoriam prae viris, apro quodam insignis magnitudinis
occiso, unde praemio à Meleagro donata est: Apud Stethaeum
Aesculapii sanum è saxo percusso aquam elicuit, quam sitibunda
bibit: Quae cùm allegorica & Emblematica revera sint & nullo
modo historica, volui in hujus Heroinae commemorationem intellectualem
hunc tractatum Emblematicum indigetare, praesertim
cùm poma ei projecta ex hortis Hesperiis à Venere, sua vitatis
Dea, Hippomeni fuerint ministrata: In modulis illis seu fugis
Musicis hoc observatum videtis, quod singula disticha ad tres illas
voces adaptata convenienter canendo exprimi possint, in quibus
cùm uni simplici voci tot varietates fugarum sint accommodatae,
omnis cordatus & intelligens hanc quoque Emblematicam
quasi figurationem, in his, ut & in distichis adaptatione~ ad singulas
voculas, boni consulet & pro nonnihilo reputabit: Si enim
mercatores nonnulli pro magna pecuniae summa artificium picturae
aliquod aetimant & emunt, ubi soli oculi fallantur, cùm naturae
propinquissimum judicent, quid ni literati has figuras, quae & intellectui
& sensibus pluribus inserviunt ita, ut magna inde speranda
sit utilitas praeter oblectationem, in precio habeant & magni
censeant? Vale.

E P I-
@

pict
@

12 FUGA I. in Quarta, infrà.
Es hat ihn der Wind getragen im Bauche.
pict
I. Epigrammatis Latini versio Germanica.
D Ie Frucht im Bauch des Windes/welche noch verborgen lebt/ So ferne in diesem Licht dieselbe wird erhoben/ Kann allerhohen Helden Rat und Tat übergehen weit Durch Kunst und starke Gewalt und seines Leibes Arbeit; Schau/dass er nicht unziemlich vor der Zeit geboren wird/ Sondern in rechtem Maß komme lebendig auf die Erde.
EMBLE-
@

EMBLEMA I. De secretis Naturae. 13
Portavit eum ventus in ventre suo.
pict
EPIGRAMMA I.
E Mbryo ventosâ B O R E AE qui clauditur alvo, Vivus in hanc lucem si semel ortus erit; Unus is Heroum cunctos superare labores Arte, manu, forti corpore, mente, potest. Ne tibi sit Caeso, nec abortus inutilis ille, Non Agrippa, bono sydere sed genitus. B 3 HER-
@

14 DISCURSUS I


| ERMES, omnis secreti naturalis indagator diligentissimus in | tabula sua smaragdina graphicè, licèt succintè, describitopus |naturale, ubi interalia inquit: Portavit eum ventus in ventre suo, quasi
|dicat, Ille, cujus pater est Sol, mater verò Luna, antequam in lucem
|edatur, portabitur à fumis ventosis, quemadmodum avis ab
|aëre, dum volat: Ex fumis autem seu ventis (qui sunt nihil aliud,
|quàm aër motus) coagulatis fit aqua, ex qua cum terra mixta mineralia
|& metalla omnia: Imò haec ipsa ex fumis constare & coagulari
|immediatè statuuntur: Sive itaque in aquam seu fumum ponatur,
|eodem res redit, quia utraque venti materia est: Idem dicendum
|de mineralibus & metallis, licèt magis remotè: Quaeritur Lull.ibi. |autem, quis ille sit, qui à vento portari debeat? Respondeo, chymicé, portat il- |est sulphur, quod portatur in argento vivo, ut Lull. Codicill. flum ventus |cap. 32. testatur, caeteriq'ue omnes; Physicè, est foetus, qui mox in lucem in ventre |nasci debet: Dico & Arithmeticè, quod fit radix Cubi; Musicé, suo, hoc est, |quòd fit Disdiapason; Geometricè, quòd fit punctum lineae fluentis
sulfur por- |principium, Astronomicè, centrum Saturni, Jovis & Martis, planetarum: tatur in ar- |Haec licèt diversa sint subjecta, tamen si bene inter se comparentur, gento vivo. |foetum venti facilè demonstrabunt, quòd cujuslibet industriae Et C. 47. |majori aut minori relinquendum erit. At rem planiùs sic Lapis est |indigeto: Omnis Mercurius ex fumis est compositus, hoc est, ex ignis de |aqua sublevante terram secum in aëriam raritatem, & ex terra cogente portatus in |aërem redire in aqueam terram seu terream aquam: Cùm ventre aë- |enim Elementa in eo sint per omnia, & mixta, & invicem in quandam ris. |viscosam naturam conculcata & redacta, non facilè ab invicem |recedunt, sed vel volatilia sequuntur superiùs, vel apud fixa |inferiùs manent, quorum primum in vulgari Mercurio, alterum
|in Philosophico & metallis fixis apparet: In his Elementa fixa praedominantur
|volatilibus, in illo volatilia fixis. Nec verò absq; causa
|est, cur Mercurius Deorum reliquorum nuncius, interpres &
|quasi minister intermedius currens dicatur & habeatur, alis ad
|caput & pedes adaptatis: Ventosus enim est & volat per aëra, ut
|ipse ventus, ut in commmuni, multorum cum damno reipsa convincitur:
| vincitur
@

DISCURSUS I. 15

At quia caduceum gestet binis serpentibus transversim
cinctum, qui animas ex corporibus ducat & reducat, & multa ejusmodi
contraria efficiat, Philosophici Mercurii symbolum optimè
exprimit. Mercurius itaque est ventus, qui sulfur seu Dionysium,
aut, si mavis, Aesculapium adhuc imperfectum foetum ex ventre
materno, vel etiam ex cineribus corporis materni combusti accipiat
& portet eò, ubi maturari possit; Et Embryo est Sulfur, quod à
Sole coelelti Boreae vento infusum est, ut is maturatum pariat, qui
gestationis suae absoluto tempore gemellos edit, unum albis capillis,
Calaim dictum, alterum rubris, Zeten: Hi Boreae filii fuêre
f(ut Orpheus poëta Chymicus scribit) apud Jasonem inter Argonautas
ad vellus aureum à Colchis anferendum: Phineus verò vates coecus
ab Harpyjis infestatus, liberari non potuit, nisi à dictis Boreae filiis:
Pro quo beneficio ab iis impetrato ille gratus Argonautis omnem
viae rationem declaravit. At Harpyjae nihil aliud sunt, quàm
sulfur corrumpens, quod abigitur à Boreae filiis, cùm ad justam aetatem
pervenerint, & ex imperfecto seu molestato à volatilibus
noxiis fit perfectum, illi malo non subjectum, quod deinde ad vellus
aureum Jasoni medico obtinendum viam indicat. Horum ve~torum
meminit quoq; inter alios Basilius nostras, qui clarè 6. inquit:
Nam geminus ventus venire debet, Vulturnus dictus, ac deinde simplex,
Notus appellatus, qui ab oriente & meridie impetuosè spirabunt, quorum
motione cessante, it aut ex aëre facta sit aqua, audacter confides, quod ex spirituali
corporale fiet. Et Riplaeus port. 8. dicit in aëre nostrum infantem
debere renasci, hoc est, in ventre venti: Ad eundem sensum
scala philos. gradu. 6. Et sciendum, inquit, quod natus sapientis in aëre
nascitur. Et gradu 8. spiritus aërei simulin aërem scandentes se diligunt, ut
Hermes inquit, portavit illum ventus in ventre suo: Quia generatio geniti
nostri fit in aëre & nascens in aëre sapienter nascitur: Ascendit enim à
terra in coelum, iterúmque descendit in terram conquirendo vim superiorem
& inferiorem.

Sein
@

16 FUGA II. in Quinta, infrà.
Seine Säugemutter ist die Erde.
pict
II. Epigrammatis Latini versio Germanica.
R Omulus von einer Wölfin ist/aber Jupiter gesäugt Von einer Geiß/wie solches das Gerücht bezeugt. Was Wunder ist/so wir sagen/dass der der Weisen Kind ernährt Sei von der Erd'/so ihm ihre Milch hat gewährt? So dann die Tiere gespeist haben solche große Helden gewiß/ Wie groß mag dann der sein/dessen die Erd' Säugemutter ist?
EMBLE-
@

EMBLEMA II. De secretis Naturae. 17
Nutrix ejus terra est.
pict
EPIGRAMMA II.
R Omulus hirta lupae pressisse, sed ubera caprae Jupiter, & factis, fertur, adesse fides: Quid mirum, tenerae S A P I E N T U M viscera PROLIS Si ferimus T E R R A M lacte nutrisse suo? Parvula si tantas Heroas bestia pavit, QUANTUS, cui NUTRIX TERREUS ORBIS, erit? C Apud

@

18 DISCURSUS II.


A PUD Peripateticos & rectè Judicantes Philosophos statuitur; quod Nutriens vertatur in substantiam nutriti, eiq'ue assimiletur non quidem ante, sed post alterationem ejus, idq'ue verissimum
Axioma habetur: Quomodo enim nutrienti, quod jam ante
simile & idem sit cum nutrito, opus esset mutatione suae essentiae,
quae si accideret, non maneret idem nec simile; Aut quomodo ea,
quae assimilari nutrito nequeunt, pro nutrimento assumerentur, ut
sunt ligna, lapides & ejusmodi alia? Primum itaque ut inane, sic alterum,
naturae ad versum est. Lacte autem animalium nutriri hominem
recens natum, non alienum est à natura: quia assimilatio ejus
fieri potest, at longè facilius materni, qua~ alterius: Unde medici co~cludunt,
ad sanitatem, similitudinem substanciae & morum, nec
non robur conferre infanti, si propriae matris lacte semper foveatur
& educetur, econtra, si alieno. Haec est harmonia omnis naturae,
quod simile gaudeat suo simili, ejusq'ue vestigia imitetur, quantum
potest, in omnibus ex tacito quodam consensu & conspiratione. Idem
usu venit in naturali Philosophorum opere, quod aequè à natura
regitur in sui conformatione, quàm infans sub utero materno.
Et licet pater & mater, ipsaq'ue nutrix illi similitudinariè asseribantur,
non tamen artificiale est magis, quàm animalis cujusque generatio:
Semina bina quodam delectatili artificio conjunguntur ab
animalibus & utroque sexu hominis, ex quibus unitis per successivam
alterationem fit Embryo, qui crescit & augetur, vitam & motum
acquirit, deinde lacte nutritur: Mulier verò conceptionis &
impraegnationis tempore in calore, cibo & potu, motu & quiete, aliisq'ue
se temperatè ut gerat, necesse est, aliàs ab ortus sequetur &
concepti foetus destructio, quae observatio in 6. rebus no~ naturalibus,
quia à medicis secundùm artem suam praescribitur, artificialis
quoque est. Eodem modo femina si sint non conjuncta in opere
Philosophico, conjungi debent: Quod si verò alicubi coujuncta invenirentur,
ut in ovo femen galli & gallinae substantia habentur simul
in uno continente, tum esset Philosophorum opus adhuc magis
naturale, quàm generatio animalium. At demus, ut philosophi
testantestantur,
@

DISCURSUS II. 19

quod unum veniat ab orienti & alterum ab occidente, fiantq'ue
unum, quid plus administratur hisce, quàm mixtio in suo
vase, calor temperatus & nutrimentum? Vas quidem artificiale est
sed in hoc differentia non committitur, sive nidus ab ipsa gallina
fiat, sive à rustica incerto quodam loco (ut solet) ordinetur, eadem
erit ovorum generatio & ex illis pullorum exclusio. Calor est res
naturalis, sive ab igne temperato veniat furnorum & fimi putredinis,
vel sole & aëre, vel matris visceribus, aut aliunde: sic Aegyptus
calorem ovis excludendis arte naturalem administrat per suos furnos:
Bombycum semina, imò & ova gallinacea virginearum mammarum
tepore exclusa leguntur: Ars itaque & natura mutuas sibi
manus conferunt, ita ut haec illius vicaria fiat & illa hujus: Nihilominus
Natura manet Domina & ars ancilla. CUR VERO TERRA
dicatur nutrix Nati Philosophici, dubium alicui movere posset,
cùm terra inter elementa sit maximè exucca & arida, cui siccitas ut
propria qualitas accidat? At responde~dum, quod terra elementata
hic intelligatur, non Elementum, cujus in Septimanae philosophicae
primo die abundè meminimus, naturamq'ue explicavimus:
Haec nutrix est Coeli, non quod solvat, lavet aut humectet foetum,
sed coagulet, figat & coloret, inque succum & sanguinem merum
convertat. Nutritio enim augmentationem in longum, latum &
profundum, hoc est, per omnes corporis dimensiones se extendentem
complectitur, quae cùm hic adsit & à sola terra praedetur foetui
philosophico, non immerito nutricis nomine terra appellanda erit:
At contrarium quid coeteris lactis generibus, quae convertuntur &
non convertunt, in hoc admirando succo terrestri contingit, cum
proprer vim ejus fortissimam valdè alteret naturam nutriti, quemadmodum
lupae lac Remuli corpus in naturam animosam & ad bellum
promptam disposusse creditur.

G_ij_Gehe
@

20 FUGA III. in Quarta, infrà.
Geh zum Weibe/das wäscht ihre Laken/ tue dergleichen auch.
pict
III. Epigrammatis Latini versio Germanica.
W Er da begehrt in geheimer Lehre sich zu üben/soll achten Alles Exempels weise/und weislich solch betrachten: Schau an ein Weib/und lerne/wie sie tut ihr Leinlaken waschen Mit Wasser aufgeschüttet warmlich/und mischt mit Aschen: Folg dieser nach/so wird dir alles geraten wohl und fein/ Dann den Leib/so ist schwarz/wäscht das Wasser ganz rein.
EMBLEMA
@

EMBLEMA III. De secretis Naturae. 21
Vade ad mulierem lavantem pannos, tu fac similiter.
pict
EPIGRAMMA III.
A Bdita quisquis amas scrutari dogmata, ne fis Deses, in exemplum, quod juvet, omne trahas: Anné vides, mulier maculis abstergere pannos Ut soleat calidis, quas superaddit aquis? Hanc imitare, tuâ nec sic frustraberis arte, Nàmque nigri faecem corporis unda lavat. C 3 SI
@

22 DISCURSUS III.


S I pannis lineis fordes quaedam advenerint, quibus maculentur & nigrescant, utpore terreis recrementis, per proximum elementum, nempe aquam, eluuntur, & aëri panni exponuntur, ut calore
solis, tanquam igne, quarto elemento, humiditas unà cum foecibus
extrahatur, hoc si saepius contingat, qui priùs erant sordidi &
foetidi, fiunt puri, & à maculis purgati: Haec estars mulierum, quam
ab ipsa natura didicerunt: Videmus enim, quod animalium offa
aëri exposita, quae primo sunt nigra & squalida, si pluvia saepè madefiant,
& superveniente solis calore iterùm exiccentur per multas vices,
ad summam albedinem reducantur, ut Isaac annotat: Eundem
ad modum in subjecto philosophico, quae cunque ad fuerint cruditates
& foeces suis aquis superinfusis purgantur & delentur, corpùsque
ad magnam claritatem & perfectionem redigitur. Tota enim
operationum chymicarum, utpote calcinatio, sublimatio, solutio,
distillatio, descensio, coagulatio, fixatio & reliquae, una ablutione
absolvuntur: Nam qui abluit aquis rem impuram, idem praestat,
quod tot operandi formis perficitur: Igne enim, ut Rosarius Philosophorum
inquit, linteamina Duenech principis sudore maculata,
lavanda sunt & comburenda aquis: Unde ignis & aqua videntur
mutuas sibi invicem dedisse qualitates, aut quod genus ignis Philosophici
non sit idem cum communi, idemq'ue de aqua sentiendum.
De calce viva & igne Graeco exploratum habemus, quod aquis incendantur,
& neutiquam extinguantur, contra naturam aliorum
inflammabilium: sic camphoram in aquis ardere ante accensam
affirmant: Et Gagates lapis (ut Ansel. de Bood testatur) accensus oleo
faciliùs extinguitur, quàm aqua: Oleum enim commiscetur ei,
acignitum corpus suffocat: Aqua cùm pinguedini misceri non possit,
ignito cedit corpori, nisi omnino id totum tegat & obruat: Verùm
id non facilè fieri potest, quia lapis est, & suprema aquae, ut oleum
omne, petit: Sic naphta, petroleum & his similia incensa aquas
non valdè reformidant. De carbonibus subterraneis Leodiensis
ditionis quidam scribunt, quod incensi sub terra, non aquis,
sed terrae pulveribus superingestis solùm extinguantur, quemadmodum
modum
@

DISCURSUS III. 23

cor. Tacitus de simili ignis genere narrat, quod non aquis,
sed fustibus & vestibus corpori detractis saltem opprimi potuerit:
Ignium itaque magna est diversitas, & in excitando & in extinguendo,
nec minor liquorum, quia lac, acetum, spiritus vini, aqua
fortis, Regia & communis valdè inter se differont, quo ad collationem
cum igne: Nec hoc solùm, sed & ipsa materia aliquando ignem
sustinet, ut panni illi byssini, antiquitùs in precio & usu divitibus habiti,
qui igne, non aqua lavabantur, seu ad munditiem pristinam redigebaneur,
utpote foecibus combustis: Quiquid alii de pilis Salamandrae
reptilis nugantur, quasi inde Elychnia incombustibilia
fiant, non audiendum: De Talco, alumine plumoso & hujusmodi
aliis materiis aliquando texturam praeparatam, quae igne purgari
fuerit solita, sed artificium cum sciente (muliere Antwerpiensi) ex
invidia extinctum periisse, nec post reperiri id temperamentum potuisse,
sunt qui revera adfirmant: De materiis combustibilibus hic
non loquimur: Secundùm omnes has differentias subjectum Philosophicum
considerandum erit, si quando praeparetur: Ignis enim,
aqua & ipsa materia hic non est communis: Philosophis enim ignis
aqua est, & aqua ignis: Aqua eorum simul lavat & calcinat, ita &
ignis: Et panni abluendi habent naturam byssinorum sive talci
praeparati, quorum temperies & praeparationis artificium quoque
non omnibus obvium est: Hos ut lavent, lixivium faciunt non ex
cineribus quernis, eorumve sale, sed metallico, quod est durabilius
caeteris, nec ex aqua communi, sed eâ, quae sub signo Aquarii in glaciem,
nivesq'ue concreta fuerit, utpote quae sit tenuiorum partium,
quàm stagnantes aut lacunarum palustres aquae, unde magis ad interiora
corporis Philosophici, nigri & immundi penetrare poterit,
adidabluendum & purgandum.

Füge
@

24 FUGA IV. in Quarta, suprà.
Füge den Bruder der Schwester zu/und gib ihnen den Becher der Liebe.
pict
IV. Epigrammatis Latini versio Germanica.
D Er Menschen Geschlecht in dieser Welt wäre nicht so wohl vermehrt/ Wenn nicht zum Bruder die Schwester sich gekehrt. Darum zusammen füge zwei Geschwister eines Geblütes/ Dass sie ehlig leben/Mann und Weib eines Gemütes. Schenk ihnen ein der Liebe Becher mit süßem Rebensaft/ Solches gibt ihnen zur Hoffnung der Frucht eine große und starke Kraft.
EMBLE-
@

EMBLEMA IV. De secretis Naturae. 25
Conjuge fratrem cum sorore & propina illis poculum amoris
pict
EPIGRAMMA IV.
N On hominum foret in mundo nunc tanta propago, Si fratri conjunx non data prima soror, Ergo lubens conjunge duos ab utroque parente Progenitos ut sint foemina màsque toro. Praebibe nectareo Philothesia pocla liquore Utrisque, & foetus spem generabit amor. D Lex
@

26 DISCURSUS IV.

L EX Divina & politica prohibet gradu sangninis propinquiore per naturam conjunctos, matrimonio copulari, quales sunt directé ascendentes & descendentes in arbore genealogica & ad latera
concurrentes, idque propter causas certissimas: At quando
philosophi de matre com filio, aut patre cum filia, seu de fratre cum
sorore, coujugio jungendis loquuntur, non contra dictam legem
quid dicunt aut faciunt: Quia subjecta distinguunt attributa &
causae effectus: Personae enim Philosophorum ab iis differentiis
sunt liberae aequè ut Adami filii filiaéq'ue, qui se invicem in conjuges
ducebant absque ullius criminis imputatione: Ratio autem potissima
videtur, ut genus humanum affinitate & amicitia firmiùs coalescat
& consocietur, nec in factiones familiarum inimicas & haereditarias
dividatur: Eadem causa quia primis fratribus & sororibus
Adamicis integra manserit, nil prohibuit, quo minus matrimonio
conjungerentur: In ipsis enim solis genus humanum tum extitit,
nec alii praeter ipsos, eorumq'ue parentes, vixerunt ideóque ut sanguine
connexi, sic affinitate connectendi necessario fuerunt: At
succrescente hominum multitudine, quae in innumeras familias
distributa, causa haec vera & aequa inventa est, ne fratres sorores
ducerent: Apud philosophos alia ratio est, cursorores nubant fratribus,
nempe similitudo substantiae, ut simili conjungatur: Sunt
autem in hoc genere saltemduo sibi quo ad speciem similia,
quo ad sexum differentia, quorum unum fratris, alterum
sororis nomine salutatur: Haec itaque eâdem & libertate &
conditione, imò & necessitate inevitabili, quâ primi homines consanguinei,
uni matrimonio legitimè committenda sunt: Frater est
ardens & siccus, ideóque valdè cholericus; soror est frigida & humida,
multum phlegmaticae in se habens materiae: Quae in temperie
adeò differentes naturae, in amore & foecunditate, liberorúmque
propagatione optimè convenire solent: Ut enim non ex chalybe
& chalybe durissimo corpore, nec ex silice & silice fragili, excutitur
facilè ignis, qui propagari possit, sed ex duro & fragili, hoc est,
chalybe & silice; sic no~ ex ardente mare & ignea foemina, ut nec ex
utrisque
@

DISCURSUS IV. 27

utrisque frigidis (frigiditas enim maris in foecunditas est) proles vivax
suscipitur, sed ex illo calido, hac frigidiore: calidissima enim
mulier, in temperamenti humani latitudine frigidior statuitur frigidissimo
sui sexus (at sano) viro, ut Lev. Lemnius in lib. de occ. nat.
mirac. probat. Soror itaque & frater à Philosophis rectè conjungantur.
Si quis ex gallina, canicula, capra, ove vel aliis brutis foetum
nasci debere desyderet, is gallum, canem, hircum, caprum,
quodque animal suae speciei, cui similius existit, adjungit, atque
sic voto suo non frustatur; nec verò respicit consanguinitatem
brutorum, sed saltem generositatem cujusque & naturae convenientiam.
Ita dicendum de trunco arboris, & surculo ei inferendo?
Imò de metallica natura, quae tamen omnium maximè similitudinem
& homogeneitatem substantiae ut habet sic, ubi quid sibi conjungi
postulet, requirit: Verùm frater & soror conjuncti, foecundi
non fiunt, nec in amore diu persistunt, nisi Philothesium illis seu poculum
amoris, instar philtri, propinetur: Hoc enim sedantur & conciliantur
eorum animi adeò, ut quasi ebrii (instar Lothi) inter se,
pudore abiecto, congrediantur & prolem (non spuriam, sed) legitimam
progenerent. Quis enim ignorat, humanum genus Medicinae
plurimum debere, propterea, quod multae hominum myriades,
ejus beneficio & operâ, nunc in mundo extent, qui non fuissent,
nisi eorum parentes aut proavià vitio sterilitatis per remotionem
cansae & sublationem, seu impedimenti proximi, & remoti,
vindicati & liberati, aut ab abortu matres praeservatae forent? Datur
itaque hoc poculum amoris easdem ob causas his novis nuptis,
quas quilibet exjam dictis ternas perspicere poterit, ut pote amoris
constantiam, sterilitatis remotionem & abortus prohibitionem.

D ij_Setz
@

28 FUGA V. in Quinta, infrà.
Setz dem Weib die Kröte auf die Brust/dass sie sauge/ und das Weib sterbe/so wird die Kröte von Milch sehr groß.
pict
V. Epigrammatis Latini versio Germanica.
E Ine Kröte bald dem Weibe setz auf die Brüste geschwinde/ Dass sie solche ernähre mit Milch/gleich einem Kind/ Und wachse auf in großer Gestalt durch ausgesogner Speise/ Und das Weib sich tötlich erzeige in aller Weiß/ Dann mach hier ab eine Arznei/so sei solcher edlen Kräften/ Dass sie lasse kein Gift an des Menschen Herz haften.
EMBLE-
@

EMBLEMA V. De secretis Naturae. 29
Appone mulieri super mammas bufonem, ut ablactet eum, & moriatur mulier, sit que bufo grossus de lacte.
pict
EPIGRAMMA V.
F Oemineo gelidus ponatur pectore Bufo, Instar ut infantis lactea pocla bibat. Crescat & in magnum vacuata per ubera tuber, Et mulier vitam liquerit aegra suam. Inde tibi facies medicamen nobile, virus Quod fuget humano corde, levétque luem. D 3 TOTA
@

30 DISCURSUS V.

T OTA Philosophorum congregatio in hoc consentit, quod opus eorum nihil aliud sit, quàm mas foemina: Maris verò est, generare & dominari foeminae; hujus concipere, impraegnari, parere,
lactare & educare sobolem, marí q; imperio subjici: Ut enim conceptum
foetum, antequam edatur in lucem, sub sanguine, ita editu~
lacte fovet & nutrit. Hinc natura praeparavit tenello pusioni in ma~mis
muliebribus cibum digestibilem & proportionatu~, qui expectat
ejus adventum, tanquam primus commeatus & viaticu~ in hoc
mundi curriculo: Lacte itaque alitur, crescit & augmentatur eò usque,
donec instrumenta panis comminuendi habeat, hoc est, dentes,
cum ablactatur meritò, quia natura illi providit de alio solidiori
nutrimento. At hîc Philosophi dicunt, quod mulieri bufo super ma~mas
apponendus sit, ut eum instar infantis suo lacte alat: Miserum
hoc & horrendum spectaculum est, imò & impium, quod lacinfanti
destinatum bufoni, bestiae venenosae & naturae humanae adversanti
praebendum sit: De serpentibus ac draconibus vaccarum ubera
exiccantibus audivimus & legimus: Fortè idem bufones appeterent,
si occasio offerretur in bobus. Historia de bufone nota
est, qui rustico cuidam dormienti ita occupavit os & interiora labra,
ut nullo astu inde abigi potuerit, nisi violentiâ, quae cum periculo
mortis, veneni ejus expuisione (quâ uti dicitur pro telis defensivis
aut of.ensivis) conjuncta fuisset, ideóq; non tentanda: Ex antipathia
itaque remedium misero homini inventum, nempe aranei
praegrandis & bufonis, qui se invicem lethali prosequuntur odio:
Portatus itaque est cum bufone directè ad locum, ubi araneus praetumidus
suas texturas exposuerat, qui cùm bufonem vidit, mox se
dimisit in tergum bufonis, eumq'ue suo aculeo pupugit: Cùm verò
nihii inde damni acciperet, secunda vice descendit, & iterùm illum
fortiùs fixit; Unde mox bufo intumuit, & ex hominis ore mortuus
decidit, absque ulla ejus noxa. Sed hîc contrarium accidi: quia bufo
non os, sed mammam mulieris occupat, cujus lacte adeò increscit,
ut ingentis magnitudinis & roboris evadat: Mulier verò viribus
absumptis extabescat & moriatur: Venenum enim facilè per
venas
@

DISCURSUS V. 31

venas pectorales communicatur cordi, idq'ue inficit & extinguit, | Theophilus quemadmodum ex Cleopatrae casu constat, quae viperas mammis | in turba admovit, cùm voluntariâ morte praeveniri voluerit, ne viva in victorum | meminie manus ac triumphos traheretur. Verùm ne quis Philosophos | draconis adeò crudeles existimet, quasi mulieri venenosum reptile | muliere admoveri jubeant, sciendum hunc bufonem esse ejusdem foeminae | juncti. foetum seu filium, monstroso partu editum, ideóque jure naturali,
lacte materno frui & ali debere, quod verò mater moriatur, non est
in voluntate filii: Nec enim matrem inficere potuit, qui in visceribus
ejus concretus, & ex sanguine augmentatus fuerat usque ad
partum. Ominosum fanè quid est, bufonem ex muliere nasci; quod
aliàs contigisse novimus: Guilielmus Novobrigensis, Anglicus scriptor,
in suis commentariis scribit (quàm fideliter, alii judicent) in
lapicidina quadam ditionis Vintoniensis Episcopi, cùm lapis quidam
magnus divideretur, intùs inventum bufonem vivum cum
aurea cathena, eúmque ex Episcopi jussu eodem loci reconditum
& perpetuis tenebris immersum, ne quid mali ominis secum portaret:
Talis est & hic bufo: Auro enim insignis est, etiam si non extrinfecùs,
artificiali cathenae opere, tamen intrinsecùs naturali, nempe
lapidis, quem alii Boracem, Chelonitin, Batrachiten, Crapaudinam
aut garatronium vocant. Hic enim auro longè praevalet virtute
contra venena quaecunque animalium, & auro inferi solet, tanquam
thecae aut coopertorio, ne laedatur aut perdatur. At legitimu~
esse oportet ex animali petitum, si verò ex subterraneis fossis, ut solet,
de promptus lapis eius formâ concinnetur, & vice usurpetur, ex
optimis mineris, cordi subvenientibus, eligatur: In his enim bufo
Philosophicus reverà invenitur, non in lapicidina (ut ille fabulator
asserit) aurúmque in se habet, non extra ad pompam: Ad quid enim
se ornaret bufo in tenebris & claustris delitescens? Forte ut à scarabaeo
magnificè salutaretur, si in crepusculo illi obvius incederet?
Quis aurifaber subterraneus fabricasset illi auream cathena~? Fortè
viridium puerorum pater, qui ex terra S. Martini, imò ex ipsa terra,
ut & duo canes ex lapicidina, eodem authore, prodierunt.

Sähet
@

32 FUGA VI. in Quarta, infrà.
Sät nur Gold in die weiße geblätterte Erde.
pict
VI. Epigrammatis Latini versio Germanica.
D Ie Ackerleute in die feiste Erde sähen ihren Samen/ Wenn sie wohl zermalmet ist mit eisernen Zähnen/ Die Weisen aber lehren ihr Gold werfen in die Erde/ Den Blättern gleich ganz weiß/das Gold daraus mag werden/ Dass du solches recht machst/schau auf der Bauern Werk ganz eben/ Dann Gold wächst wie Weizen/und hat sein eignes Leben.
EMBLE-
@

EMBLEMA VI. De secretis Naturae. 33
Seminate aurum vestrum in terram albam foliatam
pict
EPIGRAMMA VI.
R Uricolae pingui mandant sua semina terrae, Cùm fuerit rastris haec foliata suis. Philosophi niveos aurum docuêre per agros Spargere, qui folii se levis instar habent: Hocut agas, illud bene respice, namque quod aurum Germinet, ex tritico videris, ut speculo. E PLATO
@

34 DISCURSUS VI.

P LATO civitatem constare dicit non ex medico & medico, sed ex medico & agricola, hoc est, diversarum functionu~ hominibus: Agricolae verò & medici inprimis meminit, quia horu~ opera sunt valdè
conspicua in imitatione, emendatione, & perfectione naturae. Na~
uterq; subjectu~ naturale assumit, in quo secundu~ arte~ quaedam addit
necessaria, deficie~ta, vel etia~ superflua removet: Unde utrinsq; ars p+
adjectionem defectus & subtractione~ superflui (ut ab Hippocrate
medicina) definiri potest: Quid enim facit amplius agricola, quàm
ut agro, à natura relicto, addat arationem, lyratione~, occatione~, laetificatione
seu stercoratione~, feminatione~, & reliqua, nempe incrementu~
& proventu~ natur,e committat, quae calore~ solis & pluvia~ administrat,
& his semina multiplicat & in segetes mox sterne~das provehit:
Interim pullulante herbâ agricola tribulos & impedime~ta omnia
removet, segetes maturas demetit, demessis superflua tollit,
ne~pe stramina, paleas & ejusmodi alia: Ita & medicus (q+n & chymicus
diverso respectu) corpori humano qanitate~ praesente~ conservare,
absente~ recuperare diversis remediis instituit, cansam morbificam
tollit, morbu~ curat, symptomata sedat, superfluu~ sanguine~ venaesectione
diminuit, deficiente~ bona vitus ratione ordinata restaurat,
humores noxios purgatione evacuat, & sic mille modis naturam imitatur,
supplet & corrigit intellectus & artis operibus; quae cùm
notoria sint, Chymica potiùs nobis consideranda veniunt: Chemia
enim agriculturae operationes inprimis testatur suis secretis terminis
& operandi modis: Agricolae habent terram, cui femina inseminent,
ita & Chymici: Habent simu~, quo laetificent agros, ita & hi, sine
quo nihil fieret, nec fructus aliquis spera~dus esset: Illi habe~t femina,
quoru~ multiplicatione~ desiderant; Haec nisi chymici habere~t, imitarentur
pictore~ (ut Lullius inquit) exprimere conante~ facie~ cujusda~
viri, que~ ipse nunqua~ vidisset, nec imagine~ ejus: Agricolae expectant
pluvia~ & calore~ solis, sic & reverà chymici calore~ administra~t suo operi
conveniente~ & pluvia~: Quid multis? Chemia est omninò parallela
agricultur,e, ejusq; vicaria, quae per omnia ejus vices exprimit, at
sub allegoria absolutissima: Hinc antiqui produxeru~t Cerere~, Triptolemu~,
Osiride~, Dionysum, Deos aureos, seu ad chemia~ specta~tes
quasi
@

DISCURSUS VI. 35

quasi doce~tes mortales femina frugu~ in terra~ sua~ projicere, agricultura~
& vitiu~ propagatione~, viniq; usu~ monstra~tes, quae omnia ignari
ad rustica opera detorferunt, at falsò: Sunt n.illa arcanissima naturae
mysteria, quae hisce agriculturae velamentis prae vulgo abscondu~tur
& sapie~tib. declara~tur: Hinc dicu~t Philosophi, q+ auru~ eoru~ in terra~
alba~ foliata~ feminandu~ sit, quasi velint, se minatione~ tritici spectanda~
esse pro exe~plo & imitanda~, q+ author tracteatus de tritico & Jodoc.
Greverus optimè in suis descriptionib. feceru~t: Uterq; n.agricultur,e
operationes singulas in produce~do tritico, auri seminationi seu tincturae
generationi venustissimè acco~modavit: Terra alba, utpote arenosa,
rusticis paru~ fructus suppeditat, quib.nigra & pinguis magis
ad nutu~; at Philosophis inprimis illa co~fert, si foliata sic, hoc est, bene
praeparata: quia hi ea~stercorare fimo suo noverunt, illi neutiqua~: Est
aute~ seminatio mundi propagatio, qua id q+ in individuo perdurare
nequit, specie permanere curatur: Haec est in homine, animalibus &
plantis, in his hermaphroditicè, in illis sub gemino sexu distincto: In
metallis aute~ longè alio modo: In iis n.ex puncti fluxu fit linea, ex lineae
superficies, ex superficiei corpus: Punctu~ aute~ istud astra produxeru~t
ante linea~, superficiem, & corpus, quia est eoru~ omniu~ principiu~:
Fluxu~ natura addidit longo te~poris spacio interposito, hoc est,
Phoebus coelestis generavit sub terra filiolu~, que~ Mercurius Vulcano
educandu~ obtulit & Chironi, hoc est artifici manuali ad erud e~du,
quemadmodu~ de Achille scribu~t, qui à Thety de matre sub ignib.
dete~tus & induratus fuit: A Chirone ille, inter alia, didicit Musica~ & | Hint O- Cytharae tractandae artificiu~: Cùm verò Achilles nihil aliud sit, quàm | vid. Phylli- subjectu~ Philosophicu~ (cujus filius Pyrrhus robro capillitio, sine quibus | rum Cy- duob. Troja expugnari non potuit, ut copiosè in nostris Hieroglyphicis | tharae prae- lib. 6. demo~stravimus) ideò Musica~in hocipso nostro opere, | fecit A- ubi Achille~, ejusq'; heroicas virtutes & facta desoribimus, no~ absq; | chillem. causa (licet obiter) tractamus: Na~ si Musica ornavit ta~tu~ Heroa, quid
ni & nostru~ hoc opusculu~ magis variegatu~ & acceptu~ reddat: Canu~t
n.Angeli (ut sacrae testa~tur literae) canu~t coeli, ut Pythagoras statuit,
& enarra~t gloria~ Dei, ut Psalmista ait, canu~t Musae & Apollo, ut poëtae,
canu~t homines etia~ infa~tes, canu~t volucres, canu~t oves & anseres
in instrume~tis musicis, si ergo & nos canamus, non absre facimus.
E ij_Der
@

36 FUGA VII. in 3. seu 10. suprà.
Der Vogel jung vom Neste fliegt/und fällt wieder ins Nest.
pict
VII. Epigrammatis Latini versio Germanica.
I N einem holen Stein der Adler sein Nest gemacht hat/ Darein er verborgen seine Jungen ernähren tat/ Von diesen einer konnte mit Federn leicht sich erheben/ Aber der andere federlos wollte solches nicht nachgeben. Drum der fliegende wiederfällt in sein Nest/daraus er gegangen/ Füg ihnen das Haupt zum Hintern/so wirst du es erlangen.
EMBLEMA
@

EMBLEMA VII. De secretis Naturae. 37
Fit pullus à nido volans, qui iterùm cadit in nidum
pict
EPIGRAMMA VII.
R Upe cavâ nidam Jovis ALES struxerat, in quo Delituit, pullos enutriìt que suos: Horum unus levibus voluit se tollere pennis, At fuit implumi fratre retentus ave. Inde volans redit in nidum, quem liquerat illis Junge caput caudae, tum nec inanis eris. E 3 QUOD
@

38 DISCURSUS VII.

Q UOD Hippocrates, medicorum antesignanus, de humoribus afferit, eos esse diversos ac plures numero in homine, nec saltem unum, alias morbos varios exoriri non posse, id nos de Elementis
mundi verum dici animadvertimus. Sin. unum saltem elementum
effet, nulla mutario ejus in aliud, nulla generatio nec corruptio co~tingeret,
imò omnia essent unum immutabile, nec meteora, mineralia,
plantae ac animalia inde naturaliter producerentur. Hinc
Creator summus totom hoc mundi Systema ex diversis & contrariis
naturis concinnavit, nempe ex levibus & gravibus, calidis & frigidis,
humidis & siccis, ut una in aliam per affinitatem transiret, &
sic compositio fieret corporum, quae in essentia, qualitatibus, viribus
& effectibus longè inter se differrent: sunt enim inperfectè
mistis Elementa levia ut ignis & aër, nec no~ gravia, ut terra & aqua,
quae aequilibriis ita inter se temperantur, ut unum non aufugiat ab
alio, sed singula à singulis, vicina à vicinis facilè se capi & detineri
patiantur: Terra & aër sibi invicem adversantur, sic ignis & aqua;
attamen ignis cum aëre per caliditatem utrique communem, cum
terra per siccitatem amicitiam sovet: sic aër cum aqua & haec cum
terra: Unde omnia affinitatis aut potius consanguinitatis vinculis
connectuntur & manent simul in una co~positione, quae si abundet
levibus, elevat secum gravia, si gravibus, premit secum levia: Hoc
declaratur per duas Aquilas, pennatam & implume~, ex quibus illa
volare conata ab hacretinetur: In Falconis & ardeae pugna exemplum
hujus rei evidens est: Ille enim celeri volatu & alis pernicibus
superior in aëre factus hanc unguibus prehendit & lacerat, cujus
pondere in terram uterque decidit: Contrarium in Archytae columba
factitia seu Automate apparuit, ubi gravia à levibus sublata
sunt, hocest, a spiritu interius incluso ligneum ejus corpus in aëra
raptum: In philosophico subiecto primo levia praedominantur
gravibus, quo ad copiam, attamen à virtute gravium vincuntur:
successu autem temporis alae aquilinae praescinduntur, & fit ex duabus
una avis praegrandis (nempe Strutio camelus) quae ferrum consumere
possit, quae que magis in terra sub pondere praepedita currat,
rat
@

DISCURSUS VII. 39

quàm per aëra volet, licèt pennas speciosas habeat: De hac aut
simili Hermes (ut Author Aurorae cap. 5 testatur) ita scribit: consyderavi
avem sapientibus venerabilem, quae volat, dum est in Ariete,
Cancro, Libra aut capricorno: Et acquires eam tibi perennem
meris ex mineris & montanis petrosis: De eâdem Senior in Tabula,
ubi gemina visitur, volatilis & sine pennis, quorum una rostro alterius
Caudam invicem tenet, ne facilè separari possint. Haec enim
est naturae Universae machinatio, ut gravia semper levibus attollat,
& vicissim levia gravibus deprimat, ut Author perfecti Magisterii
declarat: qui septem spiritus minerales, veluti stellas Erraticas,
& totidem corpora metallica, ceu stellas fixas, hasq'; cum illis maritari
debere statuit. Inde & Aristoteles Chymicus; cùm Spiritus, inquit,
solverit corpus & animam, ut existant in forma sua, no~ permanet
fixum, nisi occupaveris ipsum: Occupatio verò est, ut conjungas
ipsum cum corpore, de quo praeparasti in principio; Qoniam
in eo occupatur à fuga spiritus ad supersistentia corporis. In camphora,
ut Bonus commemorat, Elementa levia, nempe aër & ignis,
praevalent gravibus; ideóoque dicitur tota exhalare & in aërem
abire. In argento vivo, floribus sulfuris, antimonii, sale sanguinis
cervini, armoniaco & ejusmodi aliis terra cum aëre volat in alembicum,
nec separatur ab illo. In auro, vitro, adamante, lapide Smiri,
granatis, & similibus, Elementa diutissimè illaesa permanent conjuncta,
igne urgente & terra retinet reliqua apud se. In aliis combustibilibus
fit divisio & separatio unius ab alio, ita ut cineres in
fundo relinquantur, aqua, aër & ignis superiora petant. Non itaque
ad horum ultimorum compositionem inaequalmem, haud ita fortiter
mixtam, respiciendum, nec ad primorum commissionem, licet
durabiliorem, tamen volatilium, sed ad mediorum soliditatem,
constantiam & fixitatem: sic enim implumis avis detinebit plumatam
& fixa substantia figet volatilem, quod fieri oportet.

Nim
@

40 FUGA VIII. in 8. suprà.
Nimm das Ei/und Schlages mit einem glühenden Schwert.

pict
VIII. Epigrammatis Latini versio Germanica.
E In Vogel in der Welt höher wird/als andere gefunden/ Dessen Ei zu suchen mit Verstand sei verbunden/ Das Weiß umfängt den gelben Dotter/solch ganz vorsichtig Mit einem glühenden Schwert brenne (wie es ist pflichtig) Lass Martem dem Feuergott Hilfe tun/so wird draus geboren Ein Vogel jung/so Feuer und Eisen kann zerstören.
EMBLE-
@

EMBLEMA VIII. De secretis Naturae. 41
Accipe ovum & igneo percute gladio.
pict
EPIGRAMMA VIII
E St avis in mundo sublimior omnibus, Ovum Cujus ut inquiraes, cura fit una tibi. Albumen luteum circumdat molle vitellum, Ignito (ceu mos) cautus id en se petas: Vulcano Mars addat opem: pullaster & inde Exortus, ferri victor & ignis erit. F MULTA
@

42 DISCURSUS VIII.
M ULTA & varia sunt avium genera, quae ut numero indesinita, ita nominibus incognita nobis existunt. De quadam praegandi Ruc dicta in insula parva oceani certo anni tempore apparente
narrant, quod Elephantum secum in aëra possit attollere.
India & America dant varii coloris psittacos, corvos & his similes.
Verùm harum ova conquirere non est intencionis Philosophicae;
Aegyptii ova crocodilorum ferro annuatim infestant & veluti
publico indicto bello prosequuntur; Philosophi ovum suum igne
percutiunt, non ut deleatur & pereat, sed vitam accipiat & crescat.
Dum enim pullus inde producitur animatus & vivens, non ejus
corruptio, sed generatio dicenda est. Desinit quidem esse ovum
per privationem ovalis formae, & incipit esse animal bipes & volatile
per introductionem formae nobilioris: Sunt autem in ovo femina
maris & foeminae simul conjuncta sub uno tecto seu cortice. Vitellus
pullum ejusque radicalia membra & viscera constituit, femine
maris formatore & efficie~te interno existente. Albumen materiam
seu subtegmen & incrementum dat rudimento seu stamini pulli.
Calor exterior primum movens est, qui circulatione quadam Elementoru~
uniusque in aliud commutatione formam novam introducit,
naturae instinctu aut ductu. Aqua enim in aërem, & aër in
ignem, ignis in terram transir, quae omnia dum copulantur, ab astris
specificâ formâ demissa sit individuum certae speciei volucris,
nempe ejus, cujus est ovum & illi infusum semen. Gladio veroigneo
percuti dicitur, du~ Vulcanus pullo sua securi (ceu ex cerebro
Jovis Palladi) exitum praebet obstetricis functus munere. Hoc est
quod Basilius Valentinus asserit Mercurium à Vulcano carceri inclusum
esse Martis jussu, nec emissum, antequam putrefactus totus
& emortuus fuerat. Verùm haec mors illi vitae novae initium existit,
ut ovo coruptio seu mors novam pulli generationem & vitam
adfert? sic foetui humanâ vitâ vegetabili (qua solâ in utero matris
fruebatur) defuncto, alia perfectior per transitum in hanc lucem
mundanam sive per nativitatem accedit. Imò et nobis hac praesenti
vitâ, quam agimus, privatis, alia perfectissima & aeterna imminet,
sic
@

DISCURSUS VIII. 43

sic Lullius hunc gladium igneum, acutam lanceam vocat multis in
in locis; Quia ignis, ut lancea seu gladius acutus perforat corpora
eaq'ue porosa & pervia reddit, ut aqua penetrare possit ad solvendum
ea & à duritie ad mollitiem tractabilitatémque reducendum.
In stomacho corvi marini, qui avium omnium est voracissimus, inveniutur
longi & teretes vermes vivi, qui illi sunt quasi instrumentum
caloris, dum anguillas ab ipso captas, piscésque è vestigio
invadunt & tanquam acutissimae acus perforant (ut ipsi aliquando
observavimus) & ita absumunt brevissimo tempore, mira naturae
operatione. Calor itaque ut pungit, sic pungens aliquando caloris
vices gerit. Unde non immeritò igneus gladius dici poterit quo ovum
philosophorum stringendum seu plectendum erit. Verùm
Philosophi potius de temperato calore id intelligi volunt, quo ovum
fovetur, ut Morsoleus in turba declarat dum inquit, Oportet, sapientes
viri, lento igne primùn humiditatem comburi, ut exemplo nobis
monstratur in generatione pulli, & ubi augmentatur ignis, vas undique
obturetur, ne corpus aeris & spiritus ejus fugiens extrahatur. At cujus avis
ovum est? Moscus ibidem; Ego autem dico, inquit, quod nulla instrumenta
fiunt, nisi ex nostro pulvere albo, stellato, splendido & ex lapide candido, é
quo pulvere apta fiunt instrumenta pro ovo; non tamen nomina verunt ovum,
vel cujus avis ovum sit.

F iij_Schließ
@

44 FUGA IX. in 5. suprà.
Schließ ein den Baum samt dem alten Mann in einem Haus voll Tau/und er essend von seiner Frucht/ wird sich erjüngern.
pict
IX. Epigrammatis Latini versio Germanica.
I M Garten der Weisheit ein Baum goldner Frucht man spüren kann/ Welchen sollst du fügen zu unserem alten Mann/ Und Schließ sie beide in ein Haus von Glas mit Tau umgeben/ Und lass ihn da viele Tage also verschlossen leben. So wird der Mann (wunderlich) essen des Baums Früchte ganz bald/ Und werden jung/der war zuvor von Jahren sehr alt.
EMBLE-
@

EMBLEMA IX. De secretis Naturae. 45
Arborem cum sene concludein rorida domo, & comedens de fructu ejus fiet juvenis.
pict
EPIGRAMMA IX
A Rbor inest hortis Sophiae dans aurea mala, Haec tibi cum nostro sit capienda sene; Ing' domo vitrea claudantur, roréque plenâ, Et sine per multos haec duo juncta dies: Tum fructu (mirum!) satiabitur arboris ille Ut fiat juvenis qui fuit ante senex. F 3 QUAE

@

46 DISCURSUS IX.

Q UAECUNQUE crescunt in longu~ latu~ & profundum, hoc est, oriuntur, nutriuntur, augme~tantur, ad acme~ perveniunt, propaga~tur, eade~ quoq; decrescunt, hoc est, in virib. diminuu~tur, moriuntur,
& omninò co~cidu~t, ut patet in vegetabilib. & animalib. omnib.
Hinc homini quoque, cùm ad summu~ augmentu~ venerit, decreme~tu~,
hoc est, seniu~ accidit, quo in virib. sensim diminuitur eò usque donec
mors accesserit: Senectutis verò eade~ causa est, quae la~padis oleo
ferè absumpto emarcesce~tis, & obscurè luce~tis. Na~ ut in la~pade tria,
Elychnium, pinguedo & fla~ma, sic in homine Elychnium sunt me~bra
vitalia, viscera & artus; pinguedo, humidu~ radicale; fla~ma calor
nativus: sola differe~tia est in eo, q+ fla~ma la~padis luceat, calor nativus
neutiqua~, cùm no~ sit ignis, sed salte~ calor, & q+ pinguedo fit oleosa,
humidu~ radicale viscorum, ut pote seminalis principii: Ut quoq; la~pas
extinguitur ex defectu olei, sic homo ex senio, absq; alio morbo,
in marasmu~ & tabe~ senile~ ac deniq; morte~ incidit: De aquila referu~t,
q+ in senectute rostro praecurvo impedita fame moreretur, nisi à natura
rostro abjecto quasi juventuti restitueretur: Sic cervi cornibus
depositis, serpentes pellibus sive exuviis, cancri testis rejuvenescere
vide~tur; no~ quide~ reverà, quia absu~ptu~ humidu~ radicale illis non restituitur,
sed quo ad aspectu~: Hominem, q+ rejuvenescere faciat, nihil
est, nisi mors ipsa & seque~tis aeternae vitae initiu~: quo ad externa~ forma~
& viriu~ aliquo modo restauratione~, rugaru~ & canoru~ ablatione~ sunt,
qui dicunt, remediu~ inveniri, q+ Lullius de Qinta essentia, Arnoldus
de auro praeparato affirmat. Verùm hîc Philos. dicu~t, sene~, ut juvenis
fiat, cum arbore quada~ includendu~ esse in domo rorida, túmq; eum
de fructu arboris comesturu~, & ita juventa~ recuperaturu~: Esse arbores
ejusmodi nunc in reru~ natura vix à vulgo creditur: De myrobalanis,
fructib. arboreis, medici mira scribu~t, quasi tale q+d praeste~t, caenos
tolla~t, sa~guine~ purifice~t, & vita prolonge~t: At hae ea multis in dubiu~
voca~tur, nisi per accide~s id efficere dica~tur, ut & alia, quae purga~t
massam sanguinis à foecib. illi admixtis, & canos inficiu~t nigredine,
qua myrobalani capillos & pupilla~ oculoru~ colorare tradu~tur. Marsilius
Ficinus in libro de studiosorum vita conserva~da scribit, ad aetate~
longa~ attingenda~ utile esse, ut quis lac exuberib. cujusda~ foeminae
pulchrae & Juvenis quotidiè exugat, cujus vice alii viperina~ carne~
cocomesta~
@

DISCURSUS IX. 47

lauda~t: Sed sanè haec media sunt ipsa senectute rigidiora &
vix millesimo usurpanda, etia~si effectu certissimo no~ carere~t: A Paracelso
in lib. de vita lo~ga scribitur, q+ quis per sola~ imaginatione~ alterius
sanitate~ aeger, juventute~ senex sibi attrahere possit sed hic author
in hoc imaginatione sua sola, non experientia usus videtur. De
Psyllis cum duplici pupilla & strigibus q+ fascine~t solo aspectu pueros
& pecudes, unde illud Virgilii: Nescio quis teneros oculus mihi fascinet
agnos, indubitatu~ est: Sed haecabsq; contactu fiu~t, quo arbor
juventuti sene~ restituit: Habet n. haec arbor fructus dulces, maturos
& rubeos, qui facilè in optimu~ sanguine~ transeu~t, cùm sint facilis digestionis
& optimi nutrimenti, ita ut nihil superflui aut foecu~ in corpore
relinqua~t: senex verò abu~dat phlegmate albo, albiq'; est coloris
& capillitii, qui humor, color & capilli muta~tur esu horu~ fructuu~, &
fiu~t rubei, qui sunt juvenu~. Hinc Philos. dicu~t, lapide~ primò esse sene~,
hoc est, album, deinde juvene~, ideo, rubeum, quia hic color fit juve~tutis,
ut ille senii: Additur, q+ concludi debeat senex cum arbore, no~
sub dio, sed in domo, no~ sicca, sed rore humida. Pro miraculo habetur,
arbores enasci vel vegetare in concluso loco, attame~ si ille sit humidus,
no~ est dubiu~, quin diu perdure~t: Arboris n.nutrime~tu~ humor
& terra est aërea, hoc est, pinguis, quae asce~dere possit in truncu~ & ramos,
ibiq'; folia, flores & fructus producere: In quo naturali opere omnia
eleme~ta co~currunt, dum ignis dat primum motum, ut efficie~s,
aër tenuitate~ & penetrabilitatem, aqua lubricitate~, terra coagulationem:
Aërn. in aqua~, & aqua in terra~ redit, si quid superflui illorum
ascenderit: Per igne~ calore~ nativum intelligo, qui cum femine propagatus
fructus similes illis unde semen venit, ceu faber fabricat &
efformat, astroru~ potentiâ. No~ solùm verò prodest rorida evaporatio
arbori humectandae, ut fructus dare, sed & seni, ut rejuvenescere
illis fruitib. facilius possit, dum scilicet ejus cutim rugosam & arida~
te~perato calore & humore emollit, replet & restaurat: Medici n.in
marasmo & tabe senili balnea tepida cum ratione, magna utilitate
impera~t praescribunt: Si verò res bene co~sideretur arbor illa est filia
senis, quae ut Daphne mutata est in vegetabile ejusmodi, unde senex
non immeritò juveneutem sperat ab illa, cujus ipsa, ut effet, causa
extitit. Gib
@

Début de l'ouvrage Texte précédent Texte suivant Fin de l'ouvrage Drapeau Page d'aide Retour. Flag Help frame Return. Bandera Página de ayuda Vuelta.
Flagge Hilfeseite Rückkehr. Flag Hjælp side Tilbage. Bandiera Guida Torna.